İçeriğe geç
Teknik

Eğim

Arazi yüzeyinin yatay düzlemle yaptığı açı; yüzde (%) veya derece (°) olarak ifade edilir. Yapılaşma koşulları, bodrum katın emsal harici olma durumu gibi kararları etkiler.

Eğim (İngilizce slope), bir arazinin yatay düzlem ile yaptığı açıdır. Yüzde (%) cinsinden (her 100 metrede kaç metre yükselme) veya derece cinsinden (yataya göre açı) ifade edilir. %100 eğim = 45° açı; %10 eğim ≈ 5.7°.

İmar ve inşaat açısından eğim kritik bir parametredir:

- %0-%3: düz arazi, en uygun yapılaşma - %3-%10: hafif eğim, standart projelerle yapılabilir - %10-%20: orta eğim, özel tedbirler (istinat duvarı, teraslama) gerekir - %20-%35: dik, heyelan riski değerlendirilmeli, ek mühendislik maliyeti - %35+: çok dik, jeolojik etüt zorunlu, bazı bölgelerde yapı yasağı

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, eğimli arazilerde tesviye kotu ve saçak kotu hesaplamalarına özel kurallar getirir. %15'i aşan eğimlerde kazı-dolgu dengesinin gözetilmesi ve heyelan riski değerlendirilmesi gerekir. Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik ise %35 üzeri eğimde yapı yasağı getirebilir (yerel risk durumuna bağlı).

Eğim hesaplama: İki nokta arasındaki kot farkı ile yatay mesafenin oranı. Örnek: A noktası +50 m, B noktası +55 m, aralarında yatay 100 m varsa eğim (55-50)/100 × 100 = %5. Harita üzerinde eşyükselti eğrilerinin sıklığı eğim hakkında fikir verir — eğriler birbirine yakınsa eğim dik, uzaksa düz demektir. Dijital Yükseklik Modeli (DEM) otomatik eğim hesabı için ideal veridir.

Örnekler

  • 1.İzmir Karşıyaka'da bir arsa %25 eğimli — müteahhit binanın arka tarafında 3 m derinliğinde istinat duvarı + drenaj sistemi planlıyor; yapı maliyeti %15 arttı.
  • 2.Bodrum'da %40 eğimli deniz manzaralı bir parsel — yerel yönetmelik %35 üstünde ruhsat vermiyor; yapı izni için jeoloji raporu + ayrı izin gerekiyor.
  • 3.Drone ile elde edilen DEM'den ArcGIS 'Slope' aracı parselin ortalama eğim yüzdesini otomatik hesaplar; renk kodlu harita üretir.

Sık Sorulan Sorular

Eğimli arazi yapılaşmaya uygun mu?expand_more
Yerel imar yönetmeliğine ve jeolojik koşullara bağlı. %10-%20 eğim standart yapılaşma için hala uygundur ama istinat duvarı + drenaj maliyetleri ekler. %20-%35 arası ciddi mühendislik gerekir — zemin etüdü, heyelan analizi, özel temel tasarımı. %35 üzeri çoğu belediyede yasak veya çok kısıtlıdır. Satın almadan önce belediye planlama ofisine sorun.
Eğim nasıl ölçülür?expand_more
**Manuel**: Eğim ölçer (clinometer) veya akıllı telefon jiroskop uygulaması + doğrudan zeminde ölçüm. **GPS+kot**: İki nokta arası mesafe ve kot farkı → eğim formülü. **Harita/DEM**: ArcGIS Slope aracı, QGIS 'Slope' raster hesaplaması. **Drone**: Fotogrametri ile DEM üretimi, sonrasında slope raster. Çoğu kadastro haritası eğim katmanı barındırır.
İmar planında arazi eğimi belirtilir mi?expand_more
Doğrudan eğim değeri planda yazmaz ama **halihazır harita** (topografik altlık) eşyükselti eğrileriyle eğimi gösterir. Plan notlarında 'eğimli arazilerde özel tedbir alınması' gibi genel hükümler bulunabilir. Bazı özel plan alanlarında (örn. koruma alanı, heyelan bölgesi) eğim sınırları net yazılır.
Eğimli arazide inşaat maliyeti ne kadar artar?expand_more
Yerel şartlara göre değişir ama kaba göstergeler: %10-20 eğim → maliyet %5-15 artış; %20-35 eğim → %15-40 artış; %35 üzeri → %40+ artış ve izin sorunları. Başlıca ek maliyetler: istinat duvarı (m² başına 1.500-3.500 TL, 2026 fiyatı), derin temel, drenaj, daha fazla dolgu, teraslama. Kazı-dolgu dengesi kurulabilirse maliyet azalır.

İlgili Terimler

Kotİmar DurumuÇekme Mesafesi

Kaynaklar

  • • Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (eğimli araziler için özel hükümler)
  • • Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik
  • • Türkiye Deprem Tehlike Haritası ve Zemin Etüt Yönetmelikleri

KAKS/TAKS hesaplayıcıyı deneyin

Parsel m²'si ve imar değerlerinizle toplam inşaat alanı, kat sayısı ve tahmini daire sayısını saniyeler içinde hesaplayın.

Hesaplayıcıya Gitarrow_forward

Son güncelleme: 2026-04-24